Co to jest apelacja karna? Cz.1

Celem niniejszego artykułu jest wskazanie co w praktyce oznacza złożenie apelacji od wyroku w postępowaniu karnym oraz przedstawienie jakie skutki procesowe wywołuje złożenie apelacji karnej.

W pierwszej kolejności należy umiejscowić apelację karną w systemie prawa, aby należycie zrozumieć czym ona jest i jakie są skutki złożenia takiego pisma procesowego.

Polski system prawa karnego procesowego przewiduje apelację jako zwyczajny środek zaskarżenia wyroku wydanego przez Sąd I instancji. Uprawniony podmiot, który nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu ma prawo do jego zaskarżenia, inicjując w ten sposób kontrolę wadliwego według niego orzeczenia. System kontroli ma na celu wyeliminowanie orzeczeń obarczonych błędem. Porządek prawa polskiego gwarantuje uprawnionym podmiotom takie prawo już na poziomie konstytucyjnym. Do postępowania sądowego bezpośrednio odnosi się art. 176 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że postępowanie sądowe jest przynajmniej dwuinstancyjne, wprowadzając tym samym zasadę dwuinstancyjności. Zatem struktura sądów musi obejmować dwa szczeble – sądy I instancji, czyli sądy które jako pierwsze rozstrzygają określoną sprawę oraz sądy II instancji, które kontrolują wydane już orzeczenia.

Apelacja karna uregulowana jest w Ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. 1997 Nr 89, poz. 555) w art. 444- 458. W istocie stanowi ona pismo procesowe uprawnionego podmiotu, w którym domaga się on dokonania kontroli rozstrzygnięcia Sądu I instancji przez Sąd wyższego rzędu. Apelacja musi mieć określoną formę, która odpowiada wymaganiom formalnym stawianym przez przepisy, tj. art. 427 Kodeksu postępowania karnego. Przede wszystkim w apelacji muszą zostać wskazane zarzuty, które określają z czym skarżący się nie zgadza. Apelujący powinien wskazać również zaskarżone rozstrzygnięcie oraz podać czego się domaga od Sądu II instancji. Jeżeli pismo sporządza podmiot profesjonalny musi je należycie uzasadnić.

Apelacja w postępowaniu karnym służy do zaskarżania wyroków. Może to być wyrok skazujący, uniewinniający, odstępujący od wymierzenia kary, umarzający lub warunkowo umarzający postępowanie. Kodeks postępowania karnego nie przewiduje sytuacji, w których nie można byłoby zaskarżyć wyroku sądu I instancji. Zatem każdy wyrok w sprawie karnej wydany przez Sąd I instancji może zostać zaskarżony, oczywiście przez uprawniony podmiot i w odpowiednim czasie.

Wyjątkiem jest wyrok nakazowy, ponieważ od niego apelacja nie przysługuje. Od wyroku nakazowego stronom przysługuje sprzeciw (art. 506 Kodeksu postępowania karnego). Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy obowiązującej przez wyrok nakazowy, a sprawa podlega rozpoznaniu ponownie na zasadach ogólnych.

Wnosząc apelację należy pamiętać, iż odwołujący może zaskarżyć tylko taki wyrok, który jest dla niego niekorzystny, co w praktyce oznacza, iż rozstrzygnięcie lub ustalenie znajdujące się w wyroku narusza jego prawa lub szkodzi jego obowiązkom. Taka instytucja określana jest mianem ‘gravamen’ i uregulowana jest w art. 425 § 3 Kodeksu postępowania karnego.

Bardzo istotną cechą apelacji karnej, z punku widzenia oskarżonego, jest zakaz reformationis in peius, który wynika z art. 434 § 1 Kodeksu postępowania karnego. Rozumiany jest jako zakaz pogarszania sytuacji oskarżonego, czyli orzekania na jego niekorzyść gdy apelacja została wniesiona na korzyść. Zakaz stanowi gwarancję procesową dla oskarżonego, że jego sytuacja procesowa nie ulegnie pogorszeniu, czyli nie zostanie zwiększona dolegliwość w stosunku do niego po zaskarżeniu orzeczenia. Zakaz pogarszania sytuacji oskarżonego obejmuje nie tylko stosowanie prawa, ale również ustalenia faktyczne, które poczynił Sąd I instancji.

Natomiast działanie w odwrotnym kierunku jest dopuszczalne przez prawo na podstawie regulacji art. 434 § 2 KPK, zgodnie z którym apelacja wniesiona na niekorzyść oskarżonego może spowodować wydanie orzeczenia na jego korzyść w toku postępowania odwoławczego.

Kolejne informacje dotyczące apelacji karnej znajdują się w drugiej części artykułu – Co to jest apelacja karna? Cz. 2

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Szewczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

1 odpowiedź na Co to jest apelacja karna? Cz.1

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


dziewięć × 1 =