Prawo do składania nowych wniosków dowodowych w apelacji karnej

Rozpoczynając rozważania odnośnie prawa do składania nowych wniosków dowodowych w apelacji, należy w pierwszej kolejności wskazać, że wedle art. 427 § 3 Kodeksu postępowania karnego: odwołujący się może również wskazać nowe fakty lub dowody, jeżeli nie mógł powołać ich w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji”.

Niniejsza norma prawna oznacza, że osoba, która odwołała się od orzeczenia Sądu I instancji, a zatem wniosła apelację, ma prawo do złożenia nowych wniosków dowodowych w postępowaniu odwoławczym, jeżeli nie miała możliwości ich powołania w postępowaniu toczącym się przed Sądem I instancji.

Podkreślenia wymaga fakt, iż zgodnie z treścią art. 427 § 3 Kodeksu postępowania karnego przedmiotowe prawo przysługuje osobie odwołującej się od rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Jednakże, Sąd Najwyższy – Izba Karna wskazał w pkt 3 postanowienia z dnia 01 marca 2007 roku w sprawie o sygn. akt III KK 493/06, iż: „art. 427 § 3 KPK określający, że odwołujący się może również wskazać nowe fakty i dowody, nie oznacza wcale zakazu składania wniosku dowodowego przez stronę, która nie wnosiła środka odwoławczego (…)”, a zatem nie jest niedopuszczalne złożenie w toku postępowania odwoławczego nowego wniosku dowodowego przez stronę postępowania, która nie jest podmiotem odwołującym się od orzeczenia Sądu I instancji. Potwierdza to art. 453 § 2 Kodeksu postępowania karnego regulujący kwestię przebiegu postępowania apelacyjnego, wedle którego: strony mogą składać wyjaśnienia, oświadczenia i wnioski ustnie lub na piśmie (…)”. Nie sposób jednak nie wspomnieć, że strony nieodwołujące się od rozstrzygnięcia Sądu I instancji mogą składać nowe wnioski dowodowe tylko w granicach kontroli odwoławczej, a dokładniej w granicach podniesionych w apelacji zarzutów, gdyż wedle zasady określonej w art. 433 § 1 Kodeksu postępowania karnego Sąd II instancji rozpoznaje sprawę w graniach zaskarżenia. Niniejsze potwierdza postanowienie Sądu Najwyższego – Izby Karnej z dnia 19 marca 2009 roku w sprawie o sygn. akt III KZ 17/09, zgodnie z którym: „w środku odwoławczym można wskazywać na nowe fakty lub dowody (art. 427 § 3 KPK), ale skutecznie jedynie wtedy, gdy zostaną one nie tylko podane, ale i wykazane, a przy tym muszą mieć znaczenie dla kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia”.

Pojęcie „nowe fakty lub dowody” oznacza nieznane okoliczności faktyczne bądź nowe źródła lub środki dowodowe. Przykładowo, odwołujący może w postępowaniu odwoławczym złożyć następujący wniosek dowodowy:

  1. wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka X, które w sytuacji złożenia przez oskarżonego Y apelacji na swoją korzyść, stanowią istotną okoliczność dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż świadek X, o którego istnieniu nie miał pojęcia oskarżony Y, a dowiedział się po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji, widział przebieg wydarzeń i ma wiedzę, że oskarżony Y nie popełnił zarzucanego mu przestępstwa;

  1. wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci umowy kupna – sprzedaży samochodu pomiędzy osobami X (sprzedający) i Y (kupujący), w sytuacji, w której osoba X złożyła wniosek o ściganie sprawcy przestępstwa kradzieży samochodu wskazując jednocześnie, że przestępstwo to popełniła osoba Y; w związku z zaginięciem niniejszej umowy, wobec zeznań świadków i samego pokrzywdzonego Sąd I instancji uznał, że do zawarcia przedmiotowej umowy nie doszło i wyrokiem skazał oskarżonego Y za popełnienie przestępstwa kradzieży; w przypadku odnalezienia pisemnej umowy kupna – sprzedaży samochodu, oskarżony Y, który złożył apelację od wyroku Sądu I instancji na swoją korzyść, ma prawo złożenia wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z odnalezionego dokumentu.

Należy jednak odróżnić sytuację, w której określone dowody bądź fakty były podniesione przez stronę w postępowaniu I – instancyjnym, a Sąd I instancji je pominął lub wydał postanowienie o oddaleniu wniosku dowodowego lub Sąd I instancji miał obowiązek przeprowadzenia dowodu z urzędu. Wówczas odwołujący się, który złożył apelację od wyroku Sądu I instancji na swoją korzyść, powinien podnieść zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 167 Kodeksu postępowania karnego – odnośnie dowodów niedopuszczonych z urzędu bądź art. 167 Kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 170 Kodeksu postępowania karnego – odnośnie bezpodstawnego oddalenia złożonego wniosku dowodowego albo art. 410 Kodeksu postępowania karnego – w sytuacji nieuwzględnienia podczas procesu wyrokowania przez Sąd I instancji określonego faktu, o którym Sąd I instancji miał wiedzę i był istotny dla rozstrzygnięcia sprawy. W obowiązującym modelu postępowania karnego, odwołujący ma prawo wnosić o dopuszczenie i przeprowadzenie przez Sąd II instancji dowodu, który bądź został bezpodstawnie oddalony przez Sąd I instancji bądź nieprzeprowadzony przez ten Sąd z urzędu na podstawie art. 167 Kodeksu postępowania karnego, np. dowód z opinii biegłego sądowego.

W tym miejscu, warto również podkreślić, że wedle art. 452 § 2 Kodeksu postępowania karnego: „Sąd odwoławczy oddala wniosek dowodowy, jeżeli przeprowadzenie dowodu przez ten sąd byłoby niecelowe z przyczyn określonych w art. 437 § 2 zdanie drugie”. Niniejsza norma prawna oznacza, że Sąd II instancji oddali złożony wniosek dowodowy w sytuacji, w której przeprowadzenie zawnioskowanego dowodu byłoby niecelowe z uwagi na zaistniałą konieczność uchylenia wyroku Sądu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji ze względu na:

  • wydanie orzeczenia przez Sąd I instancji nastąpiło pomimo wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 Kodeksu postępowania karnego;

  • obowiązującą regułę ne peius określoną w art. 454 § 1 Kodeksu postępowania karnego, w myśl której: „Sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono lub warunkowo umorzono postępowanie”;

  • konieczność przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości.

Oprócz powyższego, Sąd odwoławczy może oddalić złożony wniosek dowodowy jeżeli odwołujący się miał możliwość złożenia wniosku dowodowego w postępowaniu I – instancyjnym lub w związku z przesłankami określonymi w art. 170 § 1 Kodeksu postępowania karnego, zgodnie z którym:

oddala się wniosek dowodowy, jeżeli:

  1. przeprowadzenie dowodu jest niedopuszczalne;

  1. okoliczność, która ma być udowodniona, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo jest już udowodniona zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy;

  1. dowód jest nieprzydatny do stwierdzenia danej okoliczności;

  1. dowodu nie da się przeprowadzić;

5) wniosek dowodowy w sposób oczywisty zmierza do przedłużenia postępowania”.

Konkludując, osoba, która odwołała się od orzeczenia Sądu I instancji, a zatem wniosła apelację, ma prawo do złożenia nowych wniosków dowodowych w postępowaniu odwoławczym, jeżeli nie miała możliwości ich powołania w postępowaniu toczącym się przed Sądem I instancji. Jednakże, nie jest niedopuszczalne złożenie w toku postępowania odwoławczego nowego wniosku dowodowego przez stronę postępowania, która nie jest podmiotem odwołującym się od orzeczenia Sądu I instancji. Użyte przez ustawodawcę pojęcie „nowe fakty lub dowody” oznacza nieznane okoliczności faktyczne bądź nowe źródła lub środki dowodowe. Podkreślenia wymaga jednak okoliczność, iż Sąd II instancji ma możliwość oddalenia złożonego przez odwołującego się wniosku dowodowego na podstawie art. 452 § 2 Kodeksu postępowania karnego lub 170 § 1 Kodeksu postępowania karnego lub z uwagi na możliwość złożenia niniejszego wniosku dowodowego w postępowaniu I – instancyjnym.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Gorczyńska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Prawo do składania nowych wniosków dowodowych w apelacji karnej

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


1 + sześć =