Obraza przepisów postępowania jako względna przyczyna odwoławcza

Art. 438 Kodeksu postępowania karnego wylicza tzw. względne przyczyny odwoławcze czyli uchybienia, które dostrzeżone przez Sąd odwoławczy są powodem uchylenia bądź zmiany zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji. Jedną z takich przyczyn jest wymieniona w punkcie 2 przytoczonej regulacji normatywnej obraza przepisów postępowania.

Jednakże obraza przepisów postępowania stanowi względną przyczynę odwoławczą tylko w sytuacji, w której mogła mieć wpływ na treść orzeczenia. W związku z tym, na Sądzie odwoławczym ciąży obowiązek ustalenia po pierwsze, czy doszło do naruszenia prawa procesowego, a następnie, gdy odpowiedź jest pozytywna, czy naruszenie przepisów prawa procesowego miało wpływ na treść orzeczenia Sądu I instancji. Jeżeli naruszenie przepisów prawa procesowego nie miało wpływu na treść orzeczenia, wówczas nie będziemy mieli do czynienia z występowaniem przedmiotowej względnej przyczyny odwoławczej. Ustawa wymaga zatem zaistnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem Sądu a treścią orzeczenia Sądu I instancji. Pomimo to, owy akt normatywny nie wymaga by wskazany wpływ na rozstrzygnięcie Sądu rzeczywiście zaistniał, wystarczy potencjalna możliwość jego zaistnienia.

Zgodnie z linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, obraza przepisów prawa procesowego może być podstawą odwoławczą podniesioną w apelacji, jeżeli naruszenie prawa procesowego nastąpiło na etapie postępowania sądowego, czyli w czasie:

  • przygotowania do rozprawy głównej;

  • podczas rozprawy głównej;

  • w wyrokowaniu.

Uchybienia, które powstały na etapie postępowania przygotowawczego mogą zostać uznane za naruszenia prawa procesowego w myśl art. 438 pkt 2 Kodeksu postępowania karnego tylko w sytuacji, w której przeniknęły do postępowania sądowego i wywarły bądź mogły wywrzeć wpływ na treść orzeczenia Sądu I instancji. Potwierdza to orzeczenie Sądu Najwyższego o sygnaturze akt IV KZ 168/71: „Przedmiotem bowiem kontroli odwoławczej jest wyrok i prawidłowość postępowania sądowego poprzedzającego jego wydanie, a nie uchybienia procesowe w postępowaniu przygotowawczym, chyba że – zgodnie z tym, co powiedziano wyżej – przeniknęły one do postępowania sądowego i wywarły lub mogły wywrzeć wpływ na treść wyroku”.

Wpływ naruszeń prawa proceduralnego na wyrok Sądu I instancji należy rozpatrywać indywidualnie, w zależności od okoliczności zaistniałych w konkretnej sprawie. W związku z czym, to samo uchybienie może w jednym przypadku w sposób istotny wpływać na treść orzeczenia, zaś w innym – nie mieć żadnego znaczenia.

Zarzut obrazy przepisów prawa procesowego może polegać na:

  • działaniu Sądu I instancji pomimo występowania zakazu ingerencji – ERROR IN FACIENDO:

– przykładowa sytuacja: Sąd dopuszcza dowód z przesłuchania duchownego co do faktów, o których dowiedział się przy spowiedzi (art. 178 pkt 2 Kodeksu postępowania karnego wyraźnie formułuje zakaz przesłuchania w charakterze świadka duchownego co do faktów, o których dowiedział się podczas spowiedzi);

  • zaniechaniu zastosowania normy prawnej pomimo wyraźnego nakazu ustawowego – ERROR IN OMITTENDO:

– przykładowa sytuacja: Sąd nie wzywa tłumacza w sytuacji potrzeby przesłuchania głuchego lub niemego, a nie wystarcza porozumienie się z nim za pomocą pisma – nakaz wezwania tłumacza w powyższej opisanym przypadku został ujęty w art. 204 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania karnego;

  • błędzie w orzekaniu Sądu I instancji – ERROR IN IUDICANDO:

– przykładowa sytuacja: Sąd przyjmuje za podstawę wyroku okoliczności nieujawnione w toku rozprawy głównej, natomiast zgodnie z art. 410 Kodeksu postępowania karnego: „Podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej”.

Przedstawiając zarzut obrazy prawa karnego procesowego, musimy sformułować go w sposób precyzyjny, konkretny. Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego o sygnaturze V KK 131/06: „zarzut obrazy prawa procesowego powinien się opierać na naruszeniu norm tworzących konkretne nakazy lub zakazy, a nie norm o charakterze ogólnym”. Przykładowo, obrazą przepisów prawa proceduralnego będzie zaniechanie przeprowadzenia przez Sąd dostępnego dowodu, który może wnieść dodatkowy element przybliżający wyjaśnienie rzeczywistego przebiegu zdarzenia będącego przedmiotem rozpoznania w sprawie.

Należy również dodać, że zgodnie z art. 91 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: „Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy”. W związku z tym, możliwa jest sytuacja, w której podnosimy zarzut w myśl art. 438 pkt 2 Kodeksu postępowania karnego, a więc obrazę przepisów prawa procesowego wynikających z ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych. Przykładowo, podnosimy w apelacji naruszenia art. 14 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych czyli przysługujące oskarżonemu prawo do rzetelnego procesu sądowego.

Zgodnie z art. 109 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia przy rozpoznawaniu apelacji stosuje się odpowiednio przepis art. 438 Kodeksu postępowania karnego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Gorczyńska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 1 komentarz

Obraza przepisów prawa materialnego jako względna przyczyna odwoławcza

Art. 438 Kodeksu postępowania karnego wylicza tzw. względne przyczyny odwoławcze czyli uchybienia, które dostrzeżone przez Sąd odwoławczy są powodem uchylenia bądź zmiany zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji. Jedną z takich przyczyn jest wymieniona w punkcie 1 przytoczonej regulacji normatywnej obraza przepisów prawa materialnego.

Obraza przepisów prawa materialnego polega na:

  • zastosowaniu przepisu, w wypadku gdy sam przepis nie pozwala na jego stosowanie w konkretnych okolicznościach (błąd co do hipotezy),

  • zastosowaniu przepisu w wypadku gdy zastosowany być powinien, ale w sposób sprzeczny z przepisem (błąd co do dyspozycji),

  • niezastosowaniu przepisu, który winien być zastosowany (błąd „braku”)

w orzeczeniu Sądu I instancji, które to unormowania zobowiązywały Sąd I instancji do ich bezwzględnego zastosowania.

Należy podkreślić, iż nie będzie obrazą przepisów prawa materialnego sytuacja, w której Sąd I instancji nie zastosował konkretnej normy prawnej, ponieważ miał fakultatywną możliwość jej wyboru. Oznacza to, iż jeżeli przepis prawny jest skonstruowany w sposób, iż „sąd może…”, to w przypadku niezastosowania danej regulacji prawnej przez Sąd I instancji, nie możemy powołać się na obrazę przepisów prawa materialnego przy formułowaniu zarzutów apelacyjnych. Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego o sygnaturze II KK 23/06: „(…) zarzut obrazy prawa materialnego może być zasadny tylko wówczas, gdy dotyczy zastosowania lub niezastosowania przepisu obligującego sąd do jego bezwzględnego respektowania”. Sytuacja, w której Sąd I instancji miał możliwość wyboru w kwestii zastosowania danej normy prawnej może być podstawą do skonstruowania innych zarzutów apelacyjnych, a mianowicie zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku oraz zarzutu rażącej niewspółmierności kary.

Pojęcie „obraza przepisów prawa materialnego” dotyczy różnych dziedzin prawa materialnego:

  • karnego;

  • cywilnego;

  • administracyjnego;

  • finansowego;

  • karnego międzynarodowego.

Konstrukcja art. 438 pkt 1 Kodeksu postępowania karnego wskazuje na fakt, iż owy akt normatywny nie wymaga stwierdzenia istnienia związku pomiędzy naruszeniem prawa materialnego a treścią zaskarżonego orzeczenia. Według ustawodawcy bowiem, z samej istoty prawa karnego materialnego wynika, iż jego naruszenie ma oddziaływanie na treść wydanego przez Sąd rozstrzygnięcia.

Ponadto, należy podkreślić, że w odniesieniu do tej samej okoliczności, nie możemy jednocześnie podnosić zarzutu wymienionego w art. 438 pkt 1 Kodeksu postępowania karnego czyli obrazy prawa materialnego oraz zarzutu wymienionego w art. 438 pkt 3 Kodeksu postępowania karnego, tj. błędu w ustaleniach faktycznych. Przyczyną owej niemożności jest fakt, iż pierwszeństwo ma w w/w sytuacji art. 438 pkt 3 Kodeksu postępowania karnego, ponieważ w pierwszej kolejności organ musi ustalić rzeczywisty stan faktyczny, a dopiero potem dokonuje subsumcji, czyli podporządkowuje konkretny stan faktyczny pod daną normę prawną. Uchybienie następuje w trakcie wykonywania przez Sąd pierwszej czynności, stąd podniesienie zarzutu obrazy prawa materialnego jest bezprzedmiotowe. Występują jednak wyjątki od opisanej przeze mnie zasady, które dopuszczają możliwość sformułowania w apelacji obu wskazanych zarzutów zarówno obrazy prawa materialnego, jak i błędu w ustaleniach faktycznych. Są to następujące sytuacje:

  • oba naruszenia odnoszą się do jednej, tej samej okoliczności, a obraza przepisów prawa materialnego nastąpiłaby bez względu na błąd w ustaleniach faktycznych;

  • dopuszczalne jest konstruowanie zarzutów apelacyjnych z wykorzystaniem konstrukcji „z ostrożności procesowej”, a więc w sytuacji, w której Sąd odwoławczy nie zgodzi się z podnoszonym zarzutem błędu w ustaleniach faktycznych, wówczas podnosimy zarzut obrazy prawa materialnego.

W sytuacji, w której podstawą do podniesienia w apelacji zarzutu obrazy przepisów prawa materialnego jest zastosowanie przez Sąd I instancji normy prawnej w sposób niezgodny z treścią uchwały Sądu Najwyższego podjętej w innej sprawie, zarzut ten będzie uznany za zasadny „(…) jedynie w wyniku stwierdzenia, że odmienny pogląd sądu orzekającego nie został logicznie i wyczerpująco uzasadniony, a sąd ten nie ustosunkował się należycie do argumentacji stanowiącej podstawę wyrażonego w uchwale poglądu prawnego” – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2002 roku o sygnaturze V KKN 188/00. 

Przykładem zarzutu obrazy prawa materialnego jest:

  • wymierzenie przez Sąd I instancji kary, która nie jest przewidziana jako sankcja za popełnienie konkretnego czynu zabronionego – skazanie na karę dożywotniego pozbawienia wolności za kradzież na podstawie art. 278 § 1 Kodeksu karnego (art. 278 § 1 Kodeksu karnego nie przewiduje takiej kary za popełnienie powyższego przestępstwa);

  • orzeczenie przez Sąd I instancji wobec oskarżonego wyroku skazującego w sytuacji niewystępowania wszystkich znamion czynu zabronionego;

  • błędna kwalifikacja czynu – kwalifikacja czynu zabronionego jako przestępstwa kradzieży stypizowanego w art. 278 Kodeksu karnego, zamiast przestępstwa kradzieży z włamaniem opisanego w art. 279 Kodeksu karnego.

Zgodnie z art. 109 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia przy rozpoznawaniu apelacji stosuje się odpowiednio przepis art. 438 Kodeksu postępowania karnego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Gorczyńska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 3 komentarze

Do jakiego Sądu należy złożyć apelację?

Zgodnie z art. 428 § 1 Kodeksu postępowania karnego: „Środek odwoławczy wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie”. Oznacza to, że apelację wnosimy pisemnie do sądu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie.

Apelacja wymaga formy pisemnej. Krajowe ustawodawstwo nie przewiduje możliwości złożenia apelacji w formie ustnej. W związku z tym, nasuwa się pytanie: czy apelacja może zostać wniesiona za pomocą telefaksu? Odpowiedź na powyższe pytanie jest twierdząca, jednakże skuteczność apelacji wniesionej w opisany sposób jest uzależniona od uzupełnienia warunku formalnego, którym jest obligatoryjny własnoręczny podpis osoby wnoszącej przedmiotowe pismo procesowe. Ponadto, zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2009 roku w sprawie o sygnaturze: I KZP 39/08: „Nie wywołuje skutku procesowego w postaci wniesienia środka odwoławczego oświadczenie procesowe strony przesłane w formie dokumentu elektronicznego, zgodnie z wymogami ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 130, poz. 1450 ze zm.), albowiem zarówno w procedurze wykroczeniowej, jak i w procedurze karnej taka forma czynności procesowej nie jest przewidziana”. W związku z czym, orzecznictwo wyklucza możliwość wniesienia apelacji poprzez oświadczenie procesowe przesłane w formie dokumentu elektronicznego.

Podsumowując, apelację możemy wnieść w formie pisemnej do Sądu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie:

  • osobiście, składając je w Biurze Podawczym Sądu;

  • nadając podpisane pismo procesowe w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej.

Następnie należy podkreślić, iż „Prezes sądu pierwszej instancji odmawia przyjęcia środka odwoławczego, jeżeli wniesiony został po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalny z mocy ustawy” (art. 429 § 1 Kodeksu postępowania karnego). W takiej sytuacji, tj. w przypadku odmowy przyjęcia apelacji przez Prezesa sądu pierwszej instancji, która to odmowa następuje w formie zarządzenia, przysługuje nam zażalenie na podstawie art. 429 § 2 Kodeksu postępowania karnego.

Jeżeli Prezes sądu pierwszej instancji stwierdzi, iż apelacja odpowiada warunkom formalnym i jest zgodna z art. 429 § 2 Kodeksu postępowania karnego, a ponadto nie zawiera braków formalnych, przekazuje ją do sądu II instancji.

Sąd II instancji pozostawia bez rozpoznania przyjętą przez Sąd I instancji apelację, jeżeli została wniesiona po terminie lub przez osobę nieuprawnioną, jest niedopuszczalna z mocy ustawy albo jeżeli przyjęcie apelacji nastąpiło na skutek niezasadnego przywrócenia terminu (art. 430 § 1 Kodeksu postępowania karnego). Zgodnie z art. 430 § 2 Kodeksu postępowania karnego, na postanowienie Sądu II instancji „(…) przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu sądu odwoławczego, chyba, że zostało wydane przez Sąd Najwyższy”.

W związku z faktem, iż apelację wnosimy do Sądu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie należy odpowiedzieć na pytanie: Co się stanie jeśli złożę apelację do niewłaściwego Sądu?

Zgodnie z art. 118 § 3 Kodeksu postępowania karnego: „Pismo w sprawie należącej do właściwości sądu, prokuratora, Policji lub innego organu dochodzenia, skierowane do niewłaściwego organu, przekazuje się właściwemu organowi”. Ponadto, art. 125 Kodeksu postępowania karnego wskazuje, że: „Pismo omyłkowo wniesione przed upływem terminu do niewłaściwego sądu, prokuratora, organu Policji albo innego organu postępowania przygotowawczego uważa się za wniesione z zachowaniem terminu”.

Reasumując, jeżeli złożymy apelację przed upływem terminu do jej wniesienia, do Sądu niewłaściwego przekaże on apelację Sądowi właściwemu. Apelację uważa się za wniesioną z zachowaniem terminu.

Ponadto, zgodnie z art. 109 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, przy rozpoznawaniu środka odwoławczego stosuje się odpowiednio przepisy art. 429, 430 Kodeksu postępowania karnego, co oznacza, że przytaczane wyżej przepisy dotyczące właściwości Sądu, do którego wnosimy apelację w sprawach karnych mają odpowiednie zastosowanie w sprawach o wykroczenia.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Gorczyńska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 3 komentarze

Czy uprawniony podmiot ma prawo żądać ustanowienia obrońcy do dokonania określonej czynności procesowej w postaci sporządzenia apelacji w sprawie karnej?

Wraz z nowelizacją Kodeksu postępowania karnego, która weszła w życie z dniem 1 lipca 2015 roku, wprowadzono możliwość ubiegania się przez uprawniony podmiot o ustanowienie obrońcy z urzędu oraz o ustanowienie obrońcy/pełnomocnika do dokonania określonej czynności procesowej w toku postępowania sądowego. Celem takiego rozwiązania było usprawnienie postępowania sądowego oraz prowadzenie skutecznej obrony.

Z wnioskiem o ustanowienie obrońcy z urzędu lub ustanowienie obrońcy/ pełnomocnika do dokonania określonej czynności procesowej w toku postępowania sądowego – w omawianej sytuacji do sporządzenia apelacji- może wystąpić:

  • oskarżony – na podstawie art. 80a Kodeksu postępowania karnego

  • strona inna niż oskarżony – na podstawie art. 87a Kodeksu postępowania karnego. W tym przypadku uprawnienie to przysługuje bezpośrednio pokrzywdzonemu, który występuje w roli strony w postępowaniu przed sądem jako oskarżyciel posiłkowy uboczny lub subsydiarny albo jako oskarżyciel prywatny, a także inne podmioty wskazane w ustawie.

Znowelizowane przepisy wskazują, iż z w/w wnioskiem może wystąpić uprawniony podmiot bez względu na jego sytuację majątkową. Jedynym warunkiem ubiegania się o przyznanie obrońcy z urzędu lub ustanowienia go do dokonania czynności procesowej jest nieposiadanie przez ubiegającego się obrońcy z wyboru, czyli obrońcy, którego sam ustanowił w sprawie. Z wnioskiem takim nie można wystąpić również, jeśli z okoliczności sprawy wynika, iż konieczne będzie wyznaczenie obrony obligatoryjnej, gdyż wtedy obrońca ustanawiany jest z mocy prawa.

Składając wniosek o obrońcę z urzędu albo ustanowienie go do określonej czynności procesowej osoba, która występuje z wnioskiem musi pamiętać, iż w pewnych sytuacjach – opisanych przepisami prawa – wnioskodawca może zostać zobowiązany do pokrycia kosztów ustanowienia obrońcy z urzędu lub obrońcy/pełnomocnika do dokonania określonej czynności procesowej. Jednakże należy w tym miejscu podkreślić, iż jest to również związane z sytuacją majątkową wnioskodawcy, tj. jeżeli jego sytuacja majątkowa nie będzie w dobrej kondycji, Sąd powinien odstąpić od nałożenia na niego kosztów ustanowienia obrońcy z urzędu lub do określonej czynności procesowej. Zgodnie z regulacją art. 632 pkt 2 KPK, w razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania koszty procesu, w tym koszty obrony w sprawach z oskarżenia publicznego ponosi Skarb Państwa (jeżeli ustawa nie stanowi inaczej), a zatem wtedy wnioskodawca nie poniesie kosztów obrony.

O uprawnieniu do złożenia wniosku o ustanowienie obrońcy z urzędu lub obrońcy/pełnomocnika do dokonania określone czynności procesowej osoba powinna zostać pouczona przez Sąd, bowiem występuje w procesie bez pomocy profesjonalisty. W przypadku uprawnienia do złożenia wniosku o wyznaczenie obrońcy w celu sporządzenia apelacji oraz o możliwości obciążenia wnioskującego kosztami wyznaczenia takiego obrońcy należy oskarżonego nieposiadającego obrońcy ponownie pouczyć przy ogłoszeniu lub doręczeniu wyroku, niezależnie od poprzednio udzielonego pouczenia.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Szewczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 1 komentarz

Co to są zarzuty apelacyjne?

Pojęcie zarzutu apelacyjnego nie zostało zdefiniowane w Kodeksie postępowania karnego. Brak jest również wytycznych, które wskazywałyby jak od strony prawnej powinien zostać sformułowany zarzut.

W doktrynie przyjęło się rozumieć zarzut apelacyjny jako swoistego rodzaju twierdzenie, które jest zawarte w środku odwoławczym (np. w apelacji) i wskazuje na uchybienie, którego w ocenie skarżącego dopuścił się Sąd w wydanym orzeczeniu. Uchybienie musi być skonkretyzowane. Wynika z tego, iż nie wystarczy powołać się na ogólne podstawy odwoławcze wymienione w art. 438 lub 439 § 1 Kodeksu postępowania karnego, ale należy szczegółowo dookreślić do jakiego naruszenia doszło.

Obecnie, tj. po dużej nowelizacji przepisów Kodeksu postępowania karnego, która weszła w życie 1 lipca 2015 roku, każdy ze skarżących ma obowiązek wskazać w apelacji zarzuty stawiane rozstrzygnięciu (wyrokowi). Oznacza to, iż zarówno podmiot profesjonalny, czyli posiadający fachową wiedzę z zakresu prawa, tj. oskarżyciel publiczny oraz obrońca odwołującego, jak również strona procesu (nie będąca profesjonalistą) ma obowiązek wskazać zarzuty w apelacji w postępowaniu karnym.

Do 1 lipca 2015 roku obowiązek formułowania zarzutów apelacyjnych był nałożony jedynie na podmiot profesjonalny. Obecnie zobowiązana jest do tego również strona, która wnosi apelację osobiście. Jednak strona nie ma obowiązku podania konkretnych przepisów ustawy, które według niej zostały naruszone. Może ona własnymi słowami wyjaśnić na czym polega, według jej opinii, uchybienie. Nie ma obowiązku określania zarzutów w precyzyjnej określonej przez prawo formie. W związku z brakiem wymogów odnoszących się do formułowania zarzutu należy uznać, iż sposób jego przedstawienia w apelacji pozostawiony został do uznana skarżącego.

Podkreślić należy jednak, iż wymogiem minimalnym jest konieczność podania przez skarżącego, dlaczego uważa, że orzeczenie jest wadliwe. Autorzy sejmowego uzasadnienia nowelizacji Kodeksu postępowania karnego wyjaśniają, iż każdy obywatel jest w stanie sformułować zarzuty. Jednocześnie nowelizacja wprowadza rozwiązanie, w sytuacji kiedy strona nie jest w stanie samodzielnie sprostać temu zadaniu, w postaci wyznaczenia obrońcy z urzędu w celu dokonania konkretnej czynności procesowej. W tym celu należy złożyć stosowny wniosek. A sąd obowiązany jest poinformować stronę o takiej możliwości (więcej informacji o tej tematyce znajduje się w artykule – Czy uprawniony podmiot ma prawo żądać ustanowienia obrońcy do dokonania określonej czynności procesowej w postaci sporządzenia apelacji w sprawie karnej?).

Mimo, iż brak kodeksowych wytycznych, które określałyby sposób formułowania zarzutów apelacyjnych, należy wyraźnie zaznaczyć, że zarzuty pełnią bardzo ważną funkcję. Z uwagi na to, nie mogą być sformułowane w sposób niedbały i nieoddający istoty tego, co apelujący chciał zaskarżyć. Sąd II instancji jest bowiem związany granicami apelacji (środka zaskarżenia), a jedną z takich granic stanowią właśnie zarzutu apelacyjne. Upraszczając powyższe, można powiedzieć, że Sąd II instancji może rozpoznać apelację jedynie w zakresie podniesionych w niej zarzutów – nie dokonuje on całościowej kontroli zaskarżonego orzeczenia, z wyjątkiem przyczyn, które mają charakter bezwzględny (tj. przyczyn z art. 439 1 Kodeksu postępowania karnego) i z mocy prawa powodują uchylenie wadliwego orzeczenia. Sąd odwoławczy bada wyłącznie zaskarżony wyrok pod względem podniesionych w apelacji zarzutów.

Biorąc pod uwagę obecną sytuację nasuwa się wniosek, iż podmioty nieprofesjonalne mają problem z trafnym skonstruowaniem zarzutów stawianym skarżonym wyrokom, dlatego warto pamiętać, o możliwości wystąpienia z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika do konkretnej czynności procesowej tj. do sporządzenia apelacji. Jednakże należy pamiętać, iż w pewnych sytuacjach przewidzianych przepisami ustawy może to spowodować, iż oskarżony będzie obowiązany do pokrycia kosztów wystąpienia takiego obrońcy.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Szewczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 1 komentarz

Jaki jest termin na złożenie apelacji od wyroku w sprawie karnej?

Kodeks postępowania karnego przewiduje, że apelacja może zostać złożona przez uprawniony podmiot w terminie:

  • 14 dni od daty doręczenia wyroku z uzasadnieniem – w trybie normalnym (art. 445 Kodeksu postępowania karnego)

  • 7 dni od daty doręczenia wyroku z uzasadnieniem – w trybie przyspieszonym (art. 517h § 3 Kodeksu postępowania karnego).

W tym miejscy należy nadmienić jak przedstawia się kwestia wniesienia apelacji w przypadku wykroczenia. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia przewiduje, iż apelacja może zostać złożona przez uprawniony podmiot w terminie:

  • 7 dni od daty doręczenia wyroku z uzasadnieniem, a w przypadku gdy uzasadnienie wyroku zostało przedstawione wyłącznie w formie ustnej, apelację wnosi się na piśmie w terminie 7 dni od daty otrzymania wyroku wraz z przekładem tego uzasadnienia (art. 105 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia).

Termin biegnie oddzielnie dla każdego uprawnionego.

Wyrok jest uzasadniany na piśmie na wniosek osoby uprawnionej. Oznacza to, że uprawniony podmiot musi złożyć „wniosek o pisemne sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku”. Pisemny wniosek należy złożyć w terminie:

  • 7 dni od daty ogłoszenia wyroku – w trybie normalnym (art. 422 Kodeksu postępowania karnego). Nowelizacja Kodeksu postępowania karnego, która weszła w życie 1 lipca 2015 roku przewiduje również nowe rozwiązanie, tj. gdy ustawa przewiduje doręczenie wyroku, termin (7-mio dniowy) na wniesienie wniosku o pisemne sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku liczy się od daty doręczenia wyroku.

  • 3 dni od daty doręczenia wyroku (lub gdy został zgłoszony ustnie do protokołu rozprawy lub posiedzenia) – TYLKO w trybie przyspieszonym (art. 517h § 1 Kodeksu postępowania karnego).

W przypadku wykroczenia pisemny wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku należy złożyć w terminie:

  • 7 dni od daty ogłoszenia wyroku lub 7 dni od daty doręczenia wyroku, ale tylko w przypadku kiedy strona nie była obecna na posiedzeniu, podczas którego wydano wyrok (art. 35 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia).

Z wnioskiem o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku należy wystąpić również wtedy kiedy uzasadnienie jest sporządzane z urzędu. We wniosku o uzasadnienie, podmiot nie musi podawać jaka jest przyczyna wystąpienia z wnioskiem, ale obowiązany jest wskazać czy w/w wniosek dotyczy całości wyroku czy niektórych z zarzucanych oskarżonemu czynów albo tylko rozstrzygnięcia o karze i innych konsekwencjach prawnych czynu. Obowiązek wskazania zakresu uzasadnienia wyroku wprowadziła nowelizacja kodeksu postępowania karnego z 1 lipca 2015 r. artykułem 422 § 2. Przed nowelizacją nie było takiego obowiązku.

W sytuacji kiedy z wnioskiem o uzasadnienie wystąpił oskarżony i oddzielnie jego obrońca, a następnie w innych terminach otrzymali uzasadnienie wyroku, termin na wniesienie apelacji biegnie dla nich od dnia późniejszego doręczenia aktu do któregokolwiek z nich. Oznacza to, iż dla oskarżonego i jego obrońcy są dwa osobne terminy na wniesienie apelacji. Termin na złożenie apelacji liczy się w zależności od terminu kiedy otrzymali uzasadnienie wyroku.

Podsumowując należy wskazać, iż w pierwszej kolejności należy wystąpić z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, a po otrzymaniu wyroku wraz z uzasadnieniem w odpowiednim terminie wnieść apelację.

Druga z możliwości złożenia apelacji i zachowania przewidzianego prawem terminu nie wymaga wnoszenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Apelacja musi zostać wtedy złożona w ciągu 7 dni od dnia ogłoszenia lub doręczenia odpisu wyroku podmiotowi uprawnionemu. Sama apelacja pełni wtedy rolę wniosku o uzasadnienie i podlega rozpoznaniu. Apelujący ma jednak utrudnione zadanie, ponieważ nie może odnieść do motywów, którymi kierował się Sąd I instancji wydając wyrok. Jednakże apelacja wniesiona w taki sposób może zostać uzupełniona w terminie 14 dni od dnia otrzymania wyroku z uzasadnieniem.

Zarówno termin na wniesienie apelacji, jak również termin na wniesienie wniosku o uzasadnienie wyroku to terminy zawite, czyli nieprzekraczalne. Pomimo, że termin wniesienia apelacji jest terminem zawitym, to może zostać przywrócony. W tym celu należy złożyć wniosek o przywrócenie terminu na podstawie art. 126 § 1 Kodeksu postępowania karnego.

Wyliczając termin, w którym upływa czas na złożenie apelacji trzeba pamiętać, że zgodnie z art. 123 § 1 KPK do biegu terminu nie wlicza się dnia, od którego liczy się termin. Przykład: wyrok wraz z pisemnym uzasadnieniem został doręczony w dniu 4 grudnia 2015 roku to czternastodniowy termin na złożenie apelacji upływa w dniu 18 grudnia 2015 roku.

Wniesienie apelacji po terminie nie wywołuje żadnego skutku prawnego. Sytuacja wygląda tak, jakby apelacja nie została w ogóle wniesiona.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Szewczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 3 komentarze

Kto może złożyć apelację od wyroku w sprawie karnej ?

Kwestię podmiotów uprawnionych do złożenia apelacji w sprawie karnej reguluje art. 444 Kodeksu postępowania karnego. Podmiotami uprawnionymi do wniesienia apelacji karnej są:

  • strony postępowania- zawsze

  • pokrzywdzony czynem zabronionym – wyjątkowo, tj. jeśli na posiedzeniu zapadł wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne.

Rozwijając zagadnienie stron, którym przysługuje prawo wniesienia apelacji, należy tu wymienić szereg podmiotów. Wśród nich wymieniany jest:

  • oskarżony

  • oskarżyciel publiczny

  • oskarżyciel posiłkowy uboczny i subsydiarny

  • oskarżyciel prywatny

Oskarżony. Oskarżonym w rozumieniu Kodeksu postępowania karnego jest osoba (fizyczna lub prawna) przeciwko której zostało wniesione oskarżenie, czyli akt oskarżenia do Sądu lub wobec której prokurator złożył wniosek o warunkowe umorzenie postępowania. Taka osoba, gdy zostanie wydany wyrok w jej sprawie może wnieść apelację do właściwego Sądu.

W tym miejscu należy zwrócić jeszcze uwagę na sytuację, kiedy oskarżonym jest osoba nieletnia lub ubezwłasnowolniona. Jego przedstawiciel ustawowy, czyli np. matka/ojciec lub osoba, pod której pieczą pozostaje, tj. np. opiekun może podejmować czynności procesowe, ale tylko na korzyść oskarżonego. Zatem z uwagi na to, iż wniesienie apelacji stanowi właśnie taką czynność, może on wnieść apelację tylko na korzyść oskarżonego.

Apelację może wnieść również obrońca oskarżonego, ponieważ działa on jako jego przedstawiciel procesowy. Obrońca jest przedstawicielem strony działającym samodzielnie, dlatego też może on wnieść skargę niezależnie od apelacji oskarżonego. Obrońca zobligowany jest do działania na korzyść oskarżonego. W praktyce oznacza to, iż apelacja złożona na niekorzyść oskarżonego jest niedopuszczalna z mocy samej ustawy i dlatego też nie podlega rozpoznaniu.

Oskarżyciel publiczny. W głównej mierze przez oskarżyciela publicznego rozumie się prokuratora, który ma prawo wnieść apelację w sprawach ściąganych z oskarżenia publicznego. Sporna jest natomiast kwestia apelowania przez prokuratora w sprawach z oskarżenia prywatnego. Część przedstawicieli doktryny twierdzi, iż może on wnieść apelację w sprawach ściganych z oskarżenia publicznego, inni wskazują, iż nie ma on takiego uprawnienia. W tym miejscu należy podkreślić, iż oskarżyciel publiczny jako rzecznik interesu publicznego może wnieść apelację zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego.

Oskarżyciel posiłkowy uboczny i subsydiarny. Oskarżycielem posiłkowym może być tylko pokrzywdzony. Jeżeli akt oskarżenia został wniesiony przez oskarżyciela publicznego, pokrzywdzony może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć oświadczenie, że będzie brał udział w sprawie jako oskarżyciel posiłkowy uboczny, tj. będzie występował obok prokuratora w procesie i współdziałał z nim. Oskarżyciel posiłkowy subsydiarny działa w procesie zamiast prokuratora, w sytuacji kiedy prokurator dwukrotnie wydał postanowienie o odmowie lub umorzeniu postępowania. Wówczas pokrzywdzony musi złożyć subsydiarny akt oskarżenia. Oskarżyciel posiłkowy uboczny jak również subsydiarny korzysta z pełni praw przysługujących stronie w procesie, dlatego mogą również złożyć apelację od wyroku.

Oskarżyciel prywatny. Jest nim pokrzywdzony, ale przestępstwem ściganym z oskarżenia prywatnego, czyli takim którego ściganiem nie zajmuje się oskarżyciel publiczny, tj. prokurator. Katalog przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego określony jest w Kodeksie Karnym. Do przestępstw prywatnoskargowych należą:

  • lekkie uszkodzenie ciała – art. 157 KK (chyba że pokrzywdzonym jest osoba najbliższa zamieszkująca wspólnie ze sprawcą)

  • zniesławienie – art. 212 KK

  • zniewaga – art. 216 KK

  • naruszenie nietykalności cielesnej – art. 217 KK.

Przechodząc do ostatniego z uprawnionych podmiotów do złożenia apelacji jakim jest pokrzywdzony, należy podkreślić, iż jest on uprawniony tylko w ograniczanym zakresie, tj. może złożyć apelację tylko od wyroku, który został wydany na posiedzeniu i warunkowo umarza postępowanie karne.

Przez pokrzywdzonego zgodnie Kodeksem postępowania karnego należy rozumieć osobę fizyczną lub prawną, której dobro prawne zostało w sposób bezpośredni naruszone lub zagrożone przez przestępstwo. Ustawa wskazuje, że pod pewnymi warunkami pokrzywdzonym może być jeszcze instytucja państwowa, samorządowa lub społeczna, zakład ubezpieczeń społecznych. Ponadto, prawa pokrzywdzonego mogą wykonywać też ograny Państwowej Inspekcji Pracy oraz ograny kontroli państwowej.

W przypadku kiedy pokrzywdzonym jest osoba małoletnia lub ubezwłasnowolniona jej prawa, w tym prawo do wniesienia apelacji, wykonuje przedstawiciel ustawowy lub osoba sprawująca nad nim pieczę. Jeśli pokrzywdzonym jest osoba nieporadna np. ze względu na wiek, apelację może wnieść osoba, pod której pieczą znajduje się pokrzywdzony

Art. 52 Kodeksu postępowania karnego reguluje sytuację na wypadek śmierci pokrzywdzonego. W takich okolicznościach jego prawa mogą wykonywać osoby najbliższe. Jeżeli osoba najbliższa chce wnieść apelację od wyroku musi uzyskać status oskarżyciela posiłkowego, a wtedy stanie się stroną zastępczą w procesie. Przejmuje prawa zmarłego, a realizuje je jako własne prawa.

Pokrzywdzony pomimo tego, że nie jest stroną postępowania może ustanowić swojego pełnomocnika, ale tylko wtedy gdy wymaga tego jego interes w postępowaniu. Przesłankę tę ocenia Sąd i może nie dopuścić pełnomocnika do udziału w procesie.

Kodeks postępowania karnego nie przewiduje możliwości zrzeczenia się prawa do wniesienia apelacji przez żaden z uprawnionych podmiotów. Z uwagi na to, nawet jeśli strona złoży oświadczenie o takiej treści nie wywoła ono żadnego skutku procesowego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Szewczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 1 komentarz

Co to jest apelacja karna? Cz.2

Wniesienie apelacji karnej od wyroku Sądu I instancji, niesie za sobą skutki procesowe. W dużej mierze są one związane z cechami charakterystycznymi apelacji jako środka odwoławczego, tj. dewolutywnością bezwzględną, suspensywnością bezwzględną, skargowością i charakterem reformacyjnym.

Dewolutywność bezwzględna polega na obowiązkowym dokonaniu kontroli przez organ wyższej instancji, tj. przez Sąd II instancji, po wniesieniu apelacji. Ważne jest to, że jedynym właściwym organem jest wtedy tylko organ II instancji. Sąd I instancji nie może samodzielnie rozpoznać sprawy przed przesłaniem do organu kontrolnego. Zatem wnosząc apelację, do Sądu I instancji sprawa zostaje przekazana do Sądu II instancji, który dokonuje kontroli zaskarżonego wyroku.

Podając na przykładzie: Sąd Rejonowy w W. wydał wyrok w sprawie oskarżonego A.B. Oskarżony A.B. nie zgodził się z zapadłym wyrokiem i wniósł apelację spełniając wszystkie wymagania formalne. Wyrokowi Sądu I instancji (czyli Sądu Rejonowego w W.) zarzucił rażącą niewspółmierność orzeczonego środka karnego. Sądem właściwym do stwierdzenia, czy orzeczony środek karny jest rażąco niewspółmierny w stosunku do popełnionego czynu jest wyłącznie Sąd II instancji, czyli Sąd nadrzędny (Sąd Okręgowy w X.) nad Sądem Rejonowym w W.

Suspensywność bezwzględna zawsze wstrzymuje wykonalność zaskarżonego wyroku, niezależne od decyzji uznaniowej właściwego organu. Wstrzymanie wykonalności trwa aż do momentu rozpoznania wniesionego środka odwoławczego. Zatem po złożeniu apelacji, zapadły wyrok nie staje się prawomocny i nie może zostać wykonany, do momentu aż Sąd II instancji nie wyda w sprawie wyroku lub postanowienia.

Podając na przykładzie: Sąd Rejonowy w S. wymierzył wobec oskarżonego Jana Kowalskiego karę roku ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne z obowiązkiem przepracowania 40 h w stosunku miesięcznym. Oskarżony nie zgodził się z wyrokiem i wniósł apelację, spełniając wymogi formalne. Wyrok, który orzekł Sąd Rejonowy w S. nie stał się prawomocny i nie będzie wykonany, aż do momentu wydania orzeczenia w sprawie przez Sąd II instancji. Wyrok Sądu Rejonowego w S. będzie wykonalny, jeżeli Sąd II instancji utrzyma go w mocy.

Charakter skargowy apelacji to również bardzo ważna cecha, ponieważ wskazuje, iż tylko od podmiotów uprawnionych zależy czy dane orzeczenie będzie podlegało czynnościom kontrolnym. Zatem uruchomienie procedury kontrolnej w postaci postępowania odwoławczego następuje tylko po wniesieniu apelacji przez osobę uprawnioną. Postępowanie odwoławcze nie może być wszczęte z urzędu, musi je zainicjować władny podmiot. Więcej na ten temat w artykule Kto może złożyć apelację od wyroku w sprawie karnej?

Podając na przykładzie: Sąd Rejonowy w Z. wydał wyrok skazujący w sprawie oskarżonego Jana Kowalskiego. Oskarżony uważał, że wyrok jest bardzo surowy i z racji tego powinien zostać zmieniony. Był przekonany, iż w takich przypadkach Sąd nadrzędny kontrolując sprawy zadziała z urzędu, a on nie musi nic robić, tylko poczekać, aż Sądy się porozumieją w sprawie. Po 5 miesiącach pojechał do Sądu Rejonowego w Z., aby dowiedzieć się jak zakończyła się jego sprawa. Pani w biurze obsługi interesanta poinformowała go, iż jego sprawa jest już dawno zakończona, ponieważ żadna ze stron nie zaskarżyła wyroku i wyrok stał się prawomocny.

Kolejna cecha jaką jest reformacyjny charakter, polega na tym, że organ który rozpoznaje zaskarżone orzeczenie, czyli Sąd II instancji może je zreformować, tj. zmienić, uchylić lub utrzymać w mocy, w zależności od tego czy będą ku temu odpowiednie przesłanki. W praktyce oznacza to, iż Sąd II instancji rozpoznaje sprawę, dokonując jednocześnie jej kontroli i wydaje stosowne orzeczenie na podstawie zebranego materiału dowodowego, biorąc pod uwagę motywy, jakimi kierował się Sąd I instancji wynikające z uzasadnienia wyroku.

Podsumowując powyższe informacje należy stwierdzić iż, apelacja karna to pismo procesowe złożone przez uprawniony podmiot, w odpowiednim czasie i spełniające wymogi formalne wskazane przez przepisy (o czym była mowa w artykule – Co to jest apelacja karna? Cz. 1). Wniesienie apelacji inicjuje postępowanie odwoławcze, a więc kontrolę wyroku wydanego przez Sąd I instancji, której dokonuje pod względem merytorycznym wyłącznie Sąd II instancji. Kontrola instancyjna nigdy nie następuje z urzędu, a więc jeżeli strona albo inny uprawniony podmiot nie zgadza się z wyrokiem musi wystąpić do Sądu z apelacją wskazując co zarzuca rozstrzygnięciu. Wniesienie apelacji powoduje, że wyrok, który zapadł w sprawie nie staje się prawomocny, a zatem nie może zostać wykonany. Oskarżony, który nie zgadza się z wyrokiem, nie musi obawiać się, że Sąd II instancji orzeknie wobec niego surowszą karę niżeli Sąd I instancji, jeżeli złoży on apelację na swoją korzyść. Gwarancja taka wypływa z zakazu pogarszania sytuacji oskarżonego w procesie, która jest uregulowana w Kodeksie postępowania karnego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Szewczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 1 komentarz

Co to jest apelacja karna? Cz.1

Celem niniejszego artykułu jest wskazanie co w praktyce oznacza złożenie apelacji od wyroku w postępowaniu karnym oraz przedstawienie jakie skutki procesowe wywołuje złożenie apelacji karnej.

W pierwszej kolejności należy umiejscowić apelację karną w systemie prawa, aby należycie zrozumieć czym ona jest i jakie są skutki złożenia takiego pisma procesowego.

Polski system prawa karnego procesowego przewiduje apelację jako zwyczajny środek zaskarżenia wyroku wydanego przez Sąd I instancji. Uprawniony podmiot, który nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu ma prawo do jego zaskarżenia, inicjując w ten sposób kontrolę wadliwego według niego orzeczenia. System kontroli ma na celu wyeliminowanie orzeczeń obarczonych błędem. Porządek prawa polskiego gwarantuje uprawnionym podmiotom takie prawo już na poziomie konstytucyjnym. Do postępowania sądowego bezpośrednio odnosi się art. 176 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że postępowanie sądowe jest przynajmniej dwuinstancyjne, wprowadzając tym samym zasadę dwuinstancyjności. Zatem struktura sądów musi obejmować dwa szczeble – sądy I instancji, czyli sądy które jako pierwsze rozstrzygają określoną sprawę oraz sądy II instancji, które kontrolują wydane już orzeczenia.

Apelacja karna uregulowana jest w Ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. 1997 Nr 89, poz. 555) w art. 444- 458. W istocie stanowi ona pismo procesowe uprawnionego podmiotu, w którym domaga się on dokonania kontroli rozstrzygnięcia Sądu I instancji przez Sąd wyższego rzędu. Apelacja musi mieć określoną formę, która odpowiada wymaganiom formalnym stawianym przez przepisy, tj. art. 427 Kodeksu postępowania karnego. Przede wszystkim w apelacji muszą zostać wskazane zarzuty, które określają z czym skarżący się nie zgadza. Apelujący powinien wskazać również zaskarżone rozstrzygnięcie oraz podać czego się domaga od Sądu II instancji. Jeżeli pismo sporządza podmiot profesjonalny musi je należycie uzasadnić.

Apelacja w postępowaniu karnym służy do zaskarżania wyroków. Może to być wyrok skazujący, uniewinniający, odstępujący od wymierzenia kary, umarzający lub warunkowo umarzający postępowanie. Kodeks postępowania karnego nie przewiduje sytuacji, w których nie można byłoby zaskarżyć wyroku sądu I instancji. Zatem każdy wyrok w sprawie karnej wydany przez Sąd I instancji może zostać zaskarżony, oczywiście przez uprawniony podmiot i w odpowiednim czasie.

Wyjątkiem jest wyrok nakazowy, ponieważ od niego apelacja nie przysługuje. Od wyroku nakazowego stronom przysługuje sprzeciw (art. 506 Kodeksu postępowania karnego). Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy obowiązującej przez wyrok nakazowy, a sprawa podlega rozpoznaniu ponownie na zasadach ogólnych.

Wnosząc apelację należy pamiętać, iż odwołujący może zaskarżyć tylko taki wyrok, który jest dla niego niekorzystny, co w praktyce oznacza, iż rozstrzygnięcie lub ustalenie znajdujące się w wyroku narusza jego prawa lub szkodzi jego obowiązkom. Taka instytucja określana jest mianem ‘gravamen’ i uregulowana jest w art. 425 § 3 Kodeksu postępowania karnego.

Bardzo istotną cechą apelacji karnej, z punku widzenia oskarżonego, jest zakaz reformationis in peius, który wynika z art. 434 § 1 Kodeksu postępowania karnego. Rozumiany jest jako zakaz pogarszania sytuacji oskarżonego, czyli orzekania na jego niekorzyść gdy apelacja została wniesiona na korzyść. Zakaz stanowi gwarancję procesową dla oskarżonego, że jego sytuacja procesowa nie ulegnie pogorszeniu, czyli nie zostanie zwiększona dolegliwość w stosunku do niego po zaskarżeniu orzeczenia. Zakaz pogarszania sytuacji oskarżonego obejmuje nie tylko stosowanie prawa, ale również ustalenia faktyczne, które poczynił Sąd I instancji.

Natomiast działanie w odwrotnym kierunku jest dopuszczalne przez prawo na podstawie regulacji art. 434 § 2 KPK, zgodnie z którym apelacja wniesiona na niekorzyść oskarżonego może spowodować wydanie orzeczenia na jego korzyść w toku postępowania odwoławczego.

Kolejne informacje dotyczące apelacji karnej znajdują się w drugiej części artykułu – Co to jest apelacja karna? Cz. 2

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Szewczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 1 komentarz