Kto może złożyć apelację od wyroku w sprawie karnej ?

Kwestię podmiotów uprawnionych do złożenia apelacji w sprawie karnej reguluje art. 444 Kodeksu postępowania karnego. Podmiotami uprawnionymi do wniesienia apelacji karnej są:

  • strony postępowania- zawsze

  • pokrzywdzony czynem zabronionym – wyjątkowo, tj. jeśli na posiedzeniu zapadł wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne.

Rozwijając zagadnienie stron, którym przysługuje prawo wniesienia apelacji, należy tu wymienić szereg podmiotów. Wśród nich wymieniany jest:

  • oskarżony

  • oskarżyciel publiczny

  • oskarżyciel posiłkowy uboczny i subsydiarny

  • oskarżyciel prywatny

Oskarżony. Oskarżonym w rozumieniu Kodeksu postępowania karnego jest osoba (fizyczna lub prawna) przeciwko której zostało wniesione oskarżenie, czyli akt oskarżenia do Sądu lub wobec której prokurator złożył wniosek o warunkowe umorzenie postępowania. Taka osoba, gdy zostanie wydany wyrok w jej sprawie może wnieść apelację do właściwego Sądu.

W tym miejscu należy zwrócić jeszcze uwagę na sytuację, kiedy oskarżonym jest osoba nieletnia lub ubezwłasnowolniona. Jego przedstawiciel ustawowy, czyli np. matka/ojciec lub osoba, pod której pieczą pozostaje, tj. np. opiekun może podejmować czynności procesowe, ale tylko na korzyść oskarżonego. Zatem z uwagi na to, iż wniesienie apelacji stanowi właśnie taką czynność, może on wnieść apelację tylko na korzyść oskarżonego.

Apelację może wnieść również obrońca oskarżonego, ponieważ działa on jako jego przedstawiciel procesowy. Obrońca jest przedstawicielem strony działającym samodzielnie, dlatego też może on wnieść skargę niezależnie od apelacji oskarżonego. Obrońca zobligowany jest do działania na korzyść oskarżonego. W praktyce oznacza to, iż apelacja złożona na niekorzyść oskarżonego jest niedopuszczalna z mocy samej ustawy i dlatego też nie podlega rozpoznaniu.

Oskarżyciel publiczny. W głównej mierze przez oskarżyciela publicznego rozumie się prokuratora, który ma prawo wnieść apelację w sprawach ściąganych z oskarżenia publicznego. Sporna jest natomiast kwestia apelowania przez prokuratora w sprawach z oskarżenia prywatnego. Część przedstawicieli doktryny twierdzi, iż może on wnieść apelację w sprawach ściganych z oskarżenia publicznego, inni wskazują, iż nie ma on takiego uprawnienia. W tym miejscu należy podkreślić, iż oskarżyciel publiczny jako rzecznik interesu publicznego może wnieść apelację zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego.

Oskarżyciel posiłkowy uboczny i subsydiarny. Oskarżycielem posiłkowym może być tylko pokrzywdzony. Jeżeli akt oskarżenia został wniesiony przez oskarżyciela publicznego, pokrzywdzony może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć oświadczenie, że będzie brał udział w sprawie jako oskarżyciel posiłkowy uboczny, tj. będzie występował obok prokuratora w procesie i współdziałał z nim. Oskarżyciel posiłkowy subsydiarny działa w procesie zamiast prokuratora, w sytuacji kiedy prokurator dwukrotnie wydał postanowienie o odmowie lub umorzeniu postępowania. Wówczas pokrzywdzony musi złożyć subsydiarny akt oskarżenia. Oskarżyciel posiłkowy uboczny jak również subsydiarny korzysta z pełni praw przysługujących stronie w procesie, dlatego mogą również złożyć apelację od wyroku.

Oskarżyciel prywatny. Jest nim pokrzywdzony, ale przestępstwem ściganym z oskarżenia prywatnego, czyli takim którego ściganiem nie zajmuje się oskarżyciel publiczny, tj. prokurator. Katalog przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego określony jest w Kodeksie Karnym. Do przestępstw prywatnoskargowych należą:

  • lekkie uszkodzenie ciała – art. 157 KK (chyba że pokrzywdzonym jest osoba najbliższa zamieszkująca wspólnie ze sprawcą)

  • zniesławienie – art. 212 KK

  • zniewaga – art. 216 KK

  • naruszenie nietykalności cielesnej – art. 217 KK.

Przechodząc do ostatniego z uprawnionych podmiotów do złożenia apelacji jakim jest pokrzywdzony, należy podkreślić, iż jest on uprawniony tylko w ograniczanym zakresie, tj. może złożyć apelację tylko od wyroku, który został wydany na posiedzeniu i warunkowo umarza postępowanie karne.

Przez pokrzywdzonego zgodnie Kodeksem postępowania karnego należy rozumieć osobę fizyczną lub prawną, której dobro prawne zostało w sposób bezpośredni naruszone lub zagrożone przez przestępstwo. Ustawa wskazuje, że pod pewnymi warunkami pokrzywdzonym może być jeszcze instytucja państwowa, samorządowa lub społeczna, zakład ubezpieczeń społecznych. Ponadto, prawa pokrzywdzonego mogą wykonywać też ograny Państwowej Inspekcji Pracy oraz ograny kontroli państwowej.

W przypadku kiedy pokrzywdzonym jest osoba małoletnia lub ubezwłasnowolniona jej prawa, w tym prawo do wniesienia apelacji, wykonuje przedstawiciel ustawowy lub osoba sprawująca nad nim pieczę. Jeśli pokrzywdzonym jest osoba nieporadna np. ze względu na wiek, apelację może wnieść osoba, pod której pieczą znajduje się pokrzywdzony

Art. 52 Kodeksu postępowania karnego reguluje sytuację na wypadek śmierci pokrzywdzonego. W takich okolicznościach jego prawa mogą wykonywać osoby najbliższe. Jeżeli osoba najbliższa chce wnieść apelację od wyroku musi uzyskać status oskarżyciela posiłkowego, a wtedy stanie się stroną zastępczą w procesie. Przejmuje prawa zmarłego, a realizuje je jako własne prawa.

Pokrzywdzony pomimo tego, że nie jest stroną postępowania może ustanowić swojego pełnomocnika, ale tylko wtedy gdy wymaga tego jego interes w postępowaniu. Przesłankę tę ocenia Sąd i może nie dopuścić pełnomocnika do udziału w procesie.

Kodeks postępowania karnego nie przewiduje możliwości zrzeczenia się prawa do wniesienia apelacji przez żaden z uprawnionych podmiotów. Z uwagi na to, nawet jeśli strona złoży oświadczenie o takiej treści nie wywoła ono żadnego skutku procesowego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Szewczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

1 odpowiedź na Kto może złożyć apelację od wyroku w sprawie karnej ?

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


3 × = trzy