Obowiązek Sądu II Instancji do uzupełnienia z urzędu postępowania dowodowego, gdy utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku Sądu I Instancji byłoby rażąco niesprawiedliwe

Podkreślenia wymaga fakt, że wedle art. 427 § 3 Kodeksu postępowania karnego: odwołujący się może również wskazać nowe fakty lub dowody, jeżeli nie mógł powołać ich w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji”. Oznacza to, że osoba, która odwołała się od orzeczenia Sądu I instancji, a zatem wniosła apelację, ma prawo do złożenia nowych wniosków dowodowych w postępowaniu odwoławczym, jeżeli nie miała możliwości ich powołania w postępowaniu toczącym się przed Sądem I instancji. Jednakże, nie jest niedopuszczalne złożenie w toku postępowania odwoławczego nowego wniosku dowodowego przez stronę postępowania, która nie jest podmiotem odwołującym się od orzeczenia Sądu I instancji. Użyte przez ustawodawcę pojęcie „nowe fakty lub dowody” oznacza nieznane okoliczności faktyczne bądź nowe źródła lub środki dowodowe. Sąd II instancji ma możliwość oddalenia złożonego przez odwołującego się wniosku dowodowego na podstawie art. 452 § 2 Kodeksu postępowania karnego lub art. 170 § 1 Kodeksu postępowania karnego bądź z uwagi na możliwość złożenia niniejszego wniosku dowodowego w postępowaniu I – instancyjnym.

Zgodnie z art. 440 Kodeksu postępowania karnego: „jeżeli utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, podlega ono niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów zmianie na korzyść oskarżonego albo w sytuacji określonej w art. 437 § 2 zdanie drugie uchyleniu”. Niniejszy artykuł oznacza, że Sąd II instancji, niezależnie od granic zaskarżenia oraz podniesionych w apelacji zarzutów, może zmienić zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu I instancji i orzec na korzyść oskarżonego bądź uchylić wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji w sytuacji, w której Sąd odwoławczy uzna, że utrzymanie orzeczenia Sądu I instancji w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe. Rażąca niesprawiedliwość musi być oczywista, niewątpliwa oraz musi wyrażać poważne uchybienie Sądu I instancji, które legło u podstaw wydania zaskarżonego orzeczenia.

Uregulowania ustawodawcy określone w art. 427 § 3 Kodeksu postępowania karnego oraz w art. 440 Kodeksu postępowania karnego budzą wątpliwości interpretacyjne w zakresie inicjatywy dowodowej stron postępowania w kontekście uprawnienia, a zarazem obowiązku Sądu II instancji do orzekania z urzędu w sytuacji wskazanej w art. 440 Kodeksu postępowania karnego.

W praktyce może zdarzyć się sytuacja, w której podmiot skarżący orzeczenie Sądu I instancji, już po wniesieniu apelacji złoży wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie nowego dowodu, niezwiązanego z zarzutami wskazanymi w środku zaskarżenia, jednak z treści uzasadnienia niniejszego wniosku dowodowego wynika, że wskazany dowód ma na celu wykazanie istniejącej potrzeby zmiany bądź uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji z urzędu na podstawie art. 440 Kodeksu postępowania karnego. Nie sposób w tym miejscu nie wskazać, że wedle art. 433 § 1 Kodeksu postępowania karnego: Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, a jeżeli w środku odwoławczym zostały wskazane zarzuty stawiane rozstrzygnięciu – również w granicach podniesionych zarzutów, uwzględniając treść art. 447 § 1-3, a w zakresie szerszym w wypadkach wskazanych w art. 435, art. 439 § 1, art. 440 i art. 455”.

Mając na uwadze powyższą normę prawną, wskazać należy, że Sąd odwoławczy winien w pierwszej kolejności dokonać analizy sprawy pod kątem zbadania, czy określony cel przeprowadzenia wniosku dowodowego ma związek z potencjalnym uchybieniem Sądu I instancji, które obliguje Sąd II instancji na podstawie art. 440 Kodeksu postępowania karnego do zmiany bądź uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji. Jak słusznie wskazuje Sławomir Steinborn w opracowaniu: „Postępowanie dowodowe w instancji apelacyjnej w świetle nowelizacji kodeksu postępowania karnego” zamieszczonym w „Prokuratura i Prawo” 1-2, 2015: „(…) nie ulega jednak wątpliwości, że decyzja o dopuszczeniu dowodu ściśle powiązana jest z oceną, czy zachodzi jedna z sytuacji uzasadniających orzekanie z urzędu. Co do tej kwestii wyłącznym decydentem jest zaś sąd odwoławczy (…)”

Warto również przytoczyć postanowienie Sądu Najwyższego – Izby Karnej z dnia 08 października 2015 roku w sprawie o sygn. akt II KK 148/15: nie jest dopuszczalne podnoszenie dopiero na rozprawie odwoławczej dodatkowych zarzutów niewskazanych w apelacji, chyba że dotyczą one uchybień, które sąd apelacyjny winien uwzględniać z urzędu, a które strona zauważyła już po wniesieniu środka odwoławczego”.

Podsumowując, strona skarżąca orzeczenie Sądu I instancji, już po wniesieniu apelacji ma prawo do złożenia wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie nowego dowodu, niezwiązanego z zarzutami wskazanymi w środku zaskarżenia, którego celem jest wykazanie istniejącej potrzeby zmiany bądź uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji z urzędu na podstawie art. 440 Kodeksu postępowania karnego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Gorczyńska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Obowiązek Sądu II Instancji do uzupełnienia z urzędu postępowania dowodowego, gdy utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku Sądu I Instancji byłoby rażąco niesprawiedliwe

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


osiem − 7 =