Co to są zarzuty apelacyjne?

Pojęcie zarzutu apelacyjnego nie zostało zdefiniowane w Kodeksie postępowania karnego. Brak jest również wytycznych, które wskazywałyby jak od strony prawnej powinien zostać sformułowany zarzut.

W doktrynie przyjęło się rozumieć zarzut apelacyjny jako swoistego rodzaju twierdzenie, które jest zawarte w środku odwoławczym (np. w apelacji) i wskazuje na uchybienie, którego w ocenie skarżącego dopuścił się Sąd w wydanym orzeczeniu. Uchybienie musi być skonkretyzowane. Wynika z tego, iż nie wystarczy powołać się na ogólne podstawy odwoławcze wymienione w art. 438 lub 439 § 1 Kodeksu postępowania karnego, ale należy szczegółowo dookreślić do jakiego naruszenia doszło.

Obecnie, tj. po dużej nowelizacji przepisów Kodeksu postępowania karnego, która weszła w życie 1 lipca 2015 roku, każdy ze skarżących ma obowiązek wskazać w apelacji zarzuty stawiane rozstrzygnięciu (wyrokowi). Oznacza to, iż zarówno podmiot profesjonalny, czyli posiadający fachową wiedzę z zakresu prawa, tj. oskarżyciel publiczny oraz obrońca odwołującego, jak również strona procesu (nie będąca profesjonalistą) ma obowiązek wskazać zarzuty w apelacji w postępowaniu karnym.

Do 1 lipca 2015 roku obowiązek formułowania zarzutów apelacyjnych był nałożony jedynie na podmiot profesjonalny. Obecnie zobowiązana jest do tego również strona, która wnosi apelację osobiście. Jednak strona nie ma obowiązku podania konkretnych przepisów ustawy, które według niej zostały naruszone. Może ona własnymi słowami wyjaśnić na czym polega, według jej opinii, uchybienie. Nie ma obowiązku określania zarzutów w precyzyjnej określonej przez prawo formie. W związku z brakiem wymogów odnoszących się do formułowania zarzutu należy uznać, iż sposób jego przedstawienia w apelacji pozostawiony został do uznana skarżącego.

Podkreślić należy jednak, iż wymogiem minimalnym jest konieczność podania przez skarżącego, dlaczego uważa, że orzeczenie jest wadliwe. Autorzy sejmowego uzasadnienia nowelizacji Kodeksu postępowania karnego wyjaśniają, iż każdy obywatel jest w stanie sformułować zarzuty. Jednocześnie nowelizacja wprowadza rozwiązanie, w sytuacji kiedy strona nie jest w stanie samodzielnie sprostać temu zadaniu, w postaci wyznaczenia obrońcy z urzędu w celu dokonania konkretnej czynności procesowej. W tym celu należy złożyć stosowny wniosek. A sąd obowiązany jest poinformować stronę o takiej możliwości (więcej informacji o tej tematyce znajduje się w artykule – Czy uprawniony podmiot ma prawo żądać ustanowienia obrońcy do dokonania określonej czynności procesowej w postaci sporządzenia apelacji w sprawie karnej?).

Mimo, iż brak kodeksowych wytycznych, które określałyby sposób formułowania zarzutów apelacyjnych, należy wyraźnie zaznaczyć, że zarzuty pełnią bardzo ważną funkcję. Z uwagi na to, nie mogą być sformułowane w sposób niedbały i nieoddający istoty tego, co apelujący chciał zaskarżyć. Sąd II instancji jest bowiem związany granicami apelacji (środka zaskarżenia), a jedną z takich granic stanowią właśnie zarzutu apelacyjne. Upraszczając powyższe, można powiedzieć, że Sąd II instancji może rozpoznać apelację jedynie w zakresie podniesionych w niej zarzutów – nie dokonuje on całościowej kontroli zaskarżonego orzeczenia, z wyjątkiem przyczyn, które mają charakter bezwzględny (tj. przyczyn z art. 439 1 Kodeksu postępowania karnego) i z mocy prawa powodują uchylenie wadliwego orzeczenia. Sąd odwoławczy bada wyłącznie zaskarżony wyrok pod względem podniesionych w apelacji zarzutów.

Biorąc pod uwagę obecną sytuację nasuwa się wniosek, iż podmioty nieprofesjonalne mają problem z trafnym skonstruowaniem zarzutów stawianym skarżonym wyrokom, dlatego warto pamiętać, o możliwości wystąpienia z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika do konkretnej czynności procesowej tj. do sporządzenia apelacji. Jednakże należy pamiętać, iż w pewnych sytuacjach przewidzianych przepisami ustawy może to spowodować, iż oskarżony będzie obowiązany do pokrycia kosztów wystąpienia takiego obrońcy.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Szewczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

1 odpowiedź na Co to są zarzuty apelacyjne?

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


siedem × 2 =